Bán hàng online vi phạm bị phạt thế nào trong năm 2026

Bán hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ trên mạng bị xử phạt theo Điều 17 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 24/2025/NĐ-CP). Mức phạt tính theo giá trị hàng vi phạm: với cá nhân và hộ kinh doanh từ cảnh cáo đến 50 triệu đồng, tổ chức bị phạt gấp đôi; nhóm thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, hàng kinh doanh có điều kiện còn bị nhân đôi thêm. Từ 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử 2025 cũng cấm kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc trên nền tảng, nên shop online đứng trước cả rủi ro tiền phạt lẫn mất gian hàng.

Khung phạt theo giá trị hàng

Bảng dưới tổng hợp theo bài phân tích của Luật Long Phan (cập nhật tháng 11/2026), căn cứ khoản 1 đến khoản 11 Điều 17 Nghị định 98/2020/NĐ-CP:

Hộ kinh doanh và người bán chưa đăng ký kinh doanh đều bị phạt theo mức của cá nhân (khoản 2 Điều 2 nghị định). Tổ chức bị phạt gấp hai lần theo điểm b khoản 4 Điều 4.

Khi nào mức phạt bị nhân đôi

Khoản 12 Điều 17 quy định phạt gấp đôi trong các trường hợp:

• Người vi phạm là nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu.
• Hàng là thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế.
• Hàng là hóa chất, thuốc thú y, phân bón, giống cây trồng, giống vật nuôi, thức ăn thủy sản và nhóm tương tự.
• Hàng thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Theo phân tích của Luật Long Phan, tổ chức bán hàng thuộc nhóm nhân đôi có thể chịu mức tối đa tới 200 triệu đồng. Shop bán mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đồ ăn vặt nhập khẩu là nhóm cần đặc biệt cẩn thận.

Hình thức xử lý ngoài tiền phạt

Khoản 13, 14 Điều 17 cho phép tịch thu tang vật, buộc tiêu hủy hàng gây hại cho sức khỏe, vật nuôi, cây trồng, môi trường và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Với người bán trên sàn, hậu quả còn rộng hơn. Bài trên Doanh nhân - Báo Pháp luật (31/8/2026) liệt kê các biện pháp gồm buộc gỡ sản phẩm, đình chỉ hoặc chấm dứt gian hàng, xử phạt hành chính, tịch thu hàng hóa và xử lý hình sự khi hành vi đủ yếu tố tội phạm, như hàng giả, buôn lậu hoặc lừa dối khách hàng.

Bài báo cũng nêu những hành vi thường gặp bị siết: bán hàng giả, kém chất lượng; quảng cáo thực phẩm chức năng có công dụng chữa bệnh; lập nhiều tài khoản để bán hàng, không công khai địa chỉ kinh doanh; chốt đơn qua tin nhắn riêng để né kiểm soát.

Thực thi đang mạnh tay hơn

Theo CafeF (12/9/2026), nửa đầu 2026 lực lượng chức năng xử lý gần 68.000 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, tăng hơn 36%. Tại Hà Nội, nửa đầu tháng 8 số vụ kiểm tra, xử lý vi phạm thương mại điện tử tăng hơn 183% so với tháng 7. Cùng bài, Cục An toàn thực phẩm đã yêu cầu một sàn gỡ 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có số giấy tiếp nhận không khớp hồ sơ.

Tính giá trị hàng vi phạm ra sao

Vì mức phạt nhảy bậc theo giá trị hàng, cách tính giá trị là điều nhiều chủ shop thắc mắc. Về nguyên tắc, giá trị được xác định dựa trên giá niêm yết, giá ghi trên hóa đơn hoặc giá thị trường của hàng cùng loại tại thời điểm vi phạm, theo trình tự quy định trong văn bản xử phạt. Với shop online, giá đăng trên gian hàng thường là căn cứ dễ lấy nhất.

Điều này dẫn tới một hệ quả thực tế: cùng một lô 20 hộp mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, shop để giá bán 300.000 đồng mỗi hộp thì giá trị lô hàng là 6 triệu đồng, rơi vào khung 3–5 triệu đồng với cá nhân; vì là mỹ phẩm nên mức phạt nhân đôi. Ví dụ này chỉ để minh họa cách các khung chồng lên nhau, mức áp dụng thực tế do cơ quan xử phạt quyết định.

Một số shop nghĩ rằng chia hàng ra nhiều gian hàng nhỏ sẽ giảm giá trị vi phạm. Cách làm này không an toàn: lập nhiều tài khoản để bán hàng chính là một trong những hành vi đang bị siết, và từ 1/1/2027 các gian hàng đều phải gắn với danh tính đã xác thực.

Shop online tự bảo vệ bằng cách nào

Lưu chứng từ theo từng lô hàng

Hóa đơn nhập, hợp đồng với nhà cung cấp, tờ khai hải quan (với hàng tự nhập) là bằng chứng nguồn gốc. Gắn mã lô trên phần mềm kho với file chứng từ tương ứng, để khi cần chỉ mất vài phút tìm. Nếu đang quản lý kho bằng sổ tay, phần mềm quản lý bán hàng cho doanh nghiệp nhỏ là bước nâng cấp đáng làm.

Không nhập hàng "xách tay" không giấy tờ

Hàng mua lẻ từ nước ngoài về bán lại mà không có chứng từ hợp pháp có thể bị xếp vào nhóm nhập lậu, khung phạt nặng hơn.

Kiểm tra nhãn trước khi đăng bán

Nhãn phải có thông tin nhà sản xuất hoặc đơn vị chịu trách nhiệm. Ảnh sản phẩm trên gian hàng nên thể hiện rõ nhãn thật.

Viết mô tả đúng sự thật

Không gán công dụng chữa bệnh cho thực phẩm, không ghi "chính hãng" khi không có giấy tờ phân phối. Nếu dùng chatbot tư vấn bán hàng, rà lại kịch bản trả lời tự động để không vô tình quảng cáo sai.

Bài viết mang tính thông tin chung. Mức phạt cụ thể trong từng vụ việc do cơ quan có thẩm quyền xác định dựa trên hồ sơ; khi nhận biên bản, nên tham khảo luật sư hoặc cơ quan quản lý thị trường địa phương.